Coleg Llandrillo, Coleg Menai, Coleg Meirion-Dwyfor and Busnes@LlandrilloMenai logosColeg Llandrillo, Coleg Menai, Coleg Meirion-Dwyfor and Busnes@LlandrilloMenai logos

O Chef i Ddoctor, trwy Goleg Menai

Mae'r arbenigwr diogelwch bwyd o fri rhyngwladol, Dr Ellen Evans, yn dweud bod y coleg wedi tanio angerdd a ysgogodd ei gyrfa glodwiw

Mae Dr Ellen Evans yn brawf y gallwch gael llwyddiant gyrfaol aruthrol hyd yn oed os nad yw eich astudiaethau yn mynd yn union fel y cynlluniwyd.

Bydd llawer o bobl yn ystyried eu camau nesaf ar ôl derbyn canlyniadau arholiadau yn ddiweddar. Bydd rhai yn bwrw ymlaen â’u cynlluniau ar ôl cael y graddau roedd eu hangen arnynt, tra bydd eraill yn pendroni beth i’w wneud nesaf.

Ar ôl astudio lefelau AS am flwyddyn yn syth ar ôl ei TGAU, cafodd Ellen ei hun ar groesffordd o'r fath. Penderfynodd fod angen iddi newid cyfeiriad, a chysylltodd â Choleg Menai i holi am gyrsiau yn y celfyddydau coginio.

Digwyddodd hyn yn 2003. Ugain mlynedd yn ddiweddarach, mae Ellen yn Ddarllenydd mewn Ymddygiad Diogelwch Bwyd yng Nghanolfan Diwydiant Bwyd ZERO2FIVE Prifysgol Metropolitan Caerdydd. Mae hi’n enwog yn fyd-eang am ei hymchwil, yn cyfrannu’n rheolaidd at gynadleddau rhyngwladol a chyfnodolion academaidd, ac yn aml gofynnir iddi rannu ei mewnwelediad arbenigol ar y BBC a chyfryngau cenedlaethol eraill.

Mae’n CV trawiadol – a dechreuodd y cyfan pan gafodd ei hangerdd am baratoi bwyd ei danio tra roedd yn astudio NVQ mewn Coginio Proffesiynol yng Ngholeg Menai.

“Mi gymrodd beth amser i mi sylweddoli nad oedd dychwelyd i’r ysgol yn addas i mi,” cofiodd Ellen. “Fe wnes i astudio cyrsiau Lefel AS am flwyddyn, ond wnes i ddim ei fwynhau, a doedd fy nghanlyniadau ddim yn arbennig o dda. Roedd yn benderfyniad eithaf heriol i adael hynny a mynd i mewn i rywbeth hollol wahanol.

“Yn y pen draw, bûm yn ddigon dewr i ffonio Coleg Menai a holi am y cyrsiau coginio. Roeddwn wedi methu’r dyddiad cau ar gyfer gwneud cais, ond dywedon nhw y gallwn fynd i siarad â’r tiwtoriaid.

“Fe wnaethon nhw ddangos y cyfleusterau yn adeilad Friars i mi, ac roeddwn i’n gallu gweld bod ymdeimlad o symud ymlaen trwy’r lefelau. Eu bod yn addysgu’r sgiliau a’r technegau a fyddai wir yn helpu i baratoi rhywun ar gyfer gyrfa.”

Astudiodd Ellen Paratoi Bwyd a Choginio Lefel 1 a 2, yn ogystal â Lefel 1 a 2 Gwasanaeth Bwyd, a hynny tra’n gweithio fel cogydd yn The Bull ym Miwmares, ei thref enedigol.

Ar ôl cwblhau Coginio Proffesiynol Lefel 3 yn 2006, aeth Ellen i Met Caerdydd i astudio BSc mewn Gwyddor Bwyd a Defnyddwyr - er nad oedd ganddi’r cymwysterau academaidd roedd hi’n meddwl y byddai eu hangen arni i symud ymlaen i addysg uwch.

“Roedden nhw'n fodlon fy nghymryd ar sail fy niddordeb yn y pwnc a fy nghefndir galwedigaethol,” meddai.

“Roeddwn i wrth fy modd yn coginio, ac roeddwn yn falch iawn o weithio fel chef. Byddwn wedi bod yn fodlon parhau i weithio fel chef oherwydd roeddwn yn ei fwynhau, roeddwn i'n dda yn y gwaith ac roedd yr arian yn dda. Beth arall fyddech chi ei eisiau o swydd?

“Ond mi ges i'r ysfa i ddysgu gan Goleg Menai. Yn yr ysgol roeddwn i weithiau’n digio wrth ddysgu oherwydd roeddwn i’n teimlo nad oeddwn i’n dda am wneud, ond oherwydd bod gen i gymaint o ddiddordeb mewn paratoi bwyd, roeddwn i eisiau dysgu mwy am y wyddoniaeth o'i gwmpas.

“Doeddwn i ddim yn gwybod ble byddwn i’n gorffen, na beth fyddwn i’n ei wneud yn y pen draw, ond roeddwn i eisiau dysgu mwy amdano, ac, yn 21 oed, roedd hynny’n ddigon o gynllun gyrfa i mi.”

Ar ôl graddio gyda gradd anrhydedd dosbarth cyntaf, astudiodd Ellen PhD mewn Diogelwch Bwyd Defnyddwyr ym Met Caerdydd, cyn ymuno â Chanolfan Diwydiant Bwyd ZERO2FIVE y brifysgol fel cynorthwyydd ymchwil. Yn gynharach eleni fe’i gwnaed yn uwch gymrawd ymchwil, ac yn ddiweddar fe’i penodwyd yn Ddarllenydd mewn Ymddygiad Diogelwch Bwyd.

Hyd yn oed yn ei gwaith heddiw, mae Ellen yn dal i gofio’r gwersi a ddysgodd gan ei darlithwyr yng Ngholeg Menai, gan gynnwys Roger Williams a Brian Leather.

“Roedd Brian Leather yn arfer dweud bod bwydlen yn cael ei chyfansoddi, nid ei hysgrifennu,” meddai Ellen. “Mi gymrais i hyn i olygu bod yn rhaid i chi weithio ar rywbeth, i'w ddatblygu, ac mae hynny'n rhywbeth rydw i bob amser yn meddwl amdano nawr yn fy ngwaith.

“Rwy’n cofio Roger Williams yn dweud bod gennych chi ddau ffrind yn y gegin – Percy a Will. Wrth hynny yr oedd yn golygu dyfalbarhad (perseverance) a grym ewyllys (will power). Mae’r disgyblaethau meddal hynny’n bwysig fel chef, ond gellir eu cymhwyso hefyd i unrhyw sefyllfa, ac mae hynny’n rhywbeth rwy’n ei bwysleisio i’m myfyrwyr PhD.

“Cefais gymaint gan y tiwtoriaid ar y cwrs. Roedd dangos fy mhersonoliaeth a fy niddordebau yn cael ei annog.

“Roedd yn hollol wahanol i unrhyw fath o addysg yn yr ysgol. Roedd yn ymarferol - sgiliau byd go iawn. Bryd hynny, roeddwn i eisiau cwrs lle gallwn ddysgu rhywbeth trwy ei wneud, a dyna wnaeth fy ysbrydoli i wneud yr hyn rwy'n ei wneud nawr.

“Mae'n rhaid i chi ddarganfod beth rydych chi'n hoffi ei wneud i ddod yn llwyddiannus. Bydd yna wahanol lwybrau sy'n addas i wahanol bobl ar wahanol adegau yn eu bywyd.

"Os ydych chi'n ei fwynhau, nid yw'n teimlo fel gwaith caled. Dydw i ddim yn meddwl y byddwn i lle rydw i nawr oni bai am yr amser a dreuliais yn dysgu ac yn esblygu yng Ngholeg Menai. Rhoddodd y sylfaen honno i mi, a byddaf bob amser yn ddiolchgar am hynny.”

Mae gwaith Ellen wedi dod â hi yn ôl i gysylltiad â Grŵp Llandrillo Menai trwy Arloesi Bwyd Cymru, a gyhoeddodd yn ddiweddar ei fod wedi sicrhau mwy na £355m o fuddion economaidd i ddiwydiant bwyd a diod Cymru trwy ei raglen Prosiect HELIX.

Mae Arloesi Bwyd Cymru yn bartneriaeth rhwng ZERO2FIVE, Canolfan Technoleg Bwyd Grŵp Llandrillo Menai yn Llangefni, a Chanolfan Bwyd Cymru yng Ngheredigion. Mae’r bartneriaeth yn darparu Prosiect HELIX, menter a ariennir gan Lywodraeth Cymru sydd wedi darparu cymorth technegol a masnachol i’r sector bwyd a diod ers 2016.

Yn gynharach y mis hwn, adroddodd Prosiect HELIX ei fod, ers iddo ddechrau, wedi cefnogi 703 o fusnesau yng Nghymru, wedi creu 683 o swyddi ac wedi diogelu 3,647 arall, yn ogystal â helpu i ddod â 2,082 o gynhyrchion bwyd a diod newydd i’r farchnad.

I gael rhagor o wybodaeth am Arloesi Bwyd Cymru, cliciwch yma.

Nid yw’n rhy hwyr i wneud cais am le mewn coleg ar gyfer y flwyddyn academaidd 2023-24. I gael rhagor o wybodaeth, ewch i'n gwefan.