Daeth academydd o Brifysgol Caerdydd sy'n astudio defnydd yr iaith Gymraeg yn ôl i'w hen goleg yng Ngwynedd i gynnal ei hymchwil.

Mae Dr Lowri Williams, 27, yn wreiddiol o Lanbedrog, ac fel rhan o'r astudiaeth genedlaethol, dydd Iau 6 Rhagfyr, dychwelodd i Goleg Meirion-Dwyfor wyth mlynedd ar ôl gorffen ei haddysg yno.

Treuliodd y diwrnod ar gampws Pwllheli yn recordio sgyrsiau yn yr iaith Gymraeg fel rhan o'r Corpws Cenedlaethol Cymraeg i greu adnodd ieithyddol pwysig i siaradwyr Cymraeg, dysgwyr Cymraeg ac ymchwilwyr Cymraeg.

Dywedodd Lowri:

Mae'n rhyfedd iawn bod yn ôl yn y coleg. Daeth llu o atgofion yn ôl wrth i mi yrru i fyny'r allt.

Ro'n i'n un o'r rhai cyntaf i basio fy mhrawf gyrru ymysg fy ffrindiau, felly wrth gwrs roedd pawb isio lifft i fyny'r allt serth!

Dw i hefyd wedi gweld wynebau cyfarwydd yn cerdded o gwmpas, sy'n deimlad rhyfedd iawn!

Astudiodd Lowri ei Lefel A mewn Cymraeg, Mathemateg, TG a Chelf yn y coleg rhwng 2008 a 2010.

Aeth yn ei blaen i astudio gradd mewn Cyfrifiadura ym Mhrifysgol Caerdydd, cyn ennill ysgoloriaeth i astudio PhD.

Ar hyn o bryd , mae'r ymchwilydd yn teithio o gwmpas Cymru yn casglu recordiau o bobl yn defnyddio'r Gymraeg o ddydd i ddydd mewn caffis, tafarndai, ysgolion a lleoedd cyhoeddus eraill.

Ychwanegodd Lowri:

Rydyn ni'n gobeithio erbyn diwedd y casgliad hwn y byddwn ni'n gallu dangos yn union sut rydyn ni'n siarad ac yn defnyddio'r Gymraeg.

Efallai bod rhai geiriau ond yn bodoli pan rydyn ni'n siarad, a bod dim cofnod ohonyn nhw yn y geiriadur.

Rydyn ni eisiau creu'r adnodd hwn am sawl rheswm, ond meddyliwch, er enghraifft, sut rydych ni'n gwybod yn syth pan fydd rhywun wedi dysgu siarad Cymraeg, gan fod eu Cymraeg yn rhy ffurfiol.

Bwriad yr astudiaeth hon yw edrych sut mae pobl yn siarad yr iaith o ddydd i ddydd.

Dywedodd Bryn Hughes Parry, prifathro cynorthwyol Coleg Meirion-Dwyfor:

Roedd hi'n bleser croesawu Lowri yn ôl i'r coleg.

Mae'n wych ei bod hi wedi cael gyrfa academaidd lwyddiannus yn gweithio i Brifysgol Caerdydd. Mae hi wedi gwneud yn dda iawn!

Mae'r Gymraeg yn cael ei siarad yn y dosbarthiadau ac ar y coridorau yma ym Mhwllheli, a dw i'n gobeithio bod Lowri wedi cael data gwerthfawr ar gyfer ei hymchwil.

I gael rhagor o wybodaeth am gyrsiau ewch i www.gllm.ac.uk.